Όταν ο απεσταλμένος του ΟΗΕ αγνοεί το Διεθνές Δίκαιο

   ÍÅÏÓ ÅÉÄÉÊÏÓ ÓÕÌÂÏÕËÏÓ ÇÍÙÌÅÍÙÍ ÅÈÍÙÍ

Ο κ. Έσπεν Μπαρθ Άιντα

    Είναι παγκοίνως γνωστό ότι στα πλαίσια του Κυπριακού Προβλήματος συντελέστηκαν και συντελούνται σωρεία ενεργειών που αντίκεινται  στο Διεθνές Δίκαιο. Αυτό, όμως, δεν συνεπάγεται πως θα πρέπει να συνεχίσουμε να ανεχόμαστε την παρερμηνεία του Διεθνούς Δικαίου, όπως αυτή στην οποία προέβη ο Ειδικός Σύμβουλος του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, κ. Έσπεν Μπαρθ Άιντα. Το παρόν κείμενο επικεντρώνεται και αναλύει συνοπτικά τη  δήλωση του κ. Άιντα ότι πολλά κράτη δεν θεωρούν τις σεισμικές έρευνες ως παραβίαση κυριαρχικών δικαιωμάτων, γιατί δεν οδηγούν σε εξόρυξη, καθώς η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) δεν είναι κυρίαρχη περιοχή.

    Αρχικά, οφείλουμε να τονίσουμε ότι, όντως, στην υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ το παράκτιο κράτος δεν ασκεί κυριαρχία, αλλά κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσίες, δηλαδή έχει μειωμένης βαρύτητας αρμοδιότητες σε σχέση με την κυριαρχία που απολαμβάνει επί του εδάφους και της χωρικής θάλασσας (η οποία περιλαμβάνει τον υπερκείμενο αυτής εναέριο χώρο και τον υποκείμενο βυθό). Παρά ταύτα, η Σύμβαση ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας 1982 (Σύμβαση ΔΘ) δίνει στο παράκτιο κράτος αποκλειστικά δικαιώματα σε σχέση τόσο με την έρευνα όσο και με την εκμετάλλευση των μη ζώντων πόρων (υδρογονανθράκων) της υφαλοκρηπίδας/ΑΟΖ (Άρθρα 56, 77, 81 Σύμβασης ΔΘ). Άρα, ακόμα και οι ερευνητικές δραστηριότητες, όχι μόνο η εξόρυξη, συνιστούν αποκλειστικό κυριαρχικό δικαίωμα του παράκτιου κράτους, το οποίο διατηρεί έστω και αν δεν το ασκεί.

    Περαιτέρω, καίτοι άλλα κράτη απολαμβάνουν κάποια δικαιώματα μέσα στην ΑΟΖ του παράκτιου κράτους (μέσα στα οποία δεν περιλαμβάνεται η έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων), εντούτοις κατά την ενάσκηση αυτών οφείλουν να σέβονται τους κανονισμούς του παράκτιου κράτους (Άρθρο 58§3 Σύμβασης ΔΘ). Θυμίζουμε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, ενσωματώνοντας τους προαναφερθέντες κανόνες στην εσωτερική έννομη τάξη, θέσπισε σχετική νομοθεσία κατ’ επιταγήν της οποίας απαγορεύεται η έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων εντός της υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ της Δημοκρατίας χωρίς σχετική άδεια (Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και Υφαλοκρηπίδας Νόμοι 2004 και 2014Υδρογονανθράκων Νόμος 2007). Σε κάθε περίπτωση, οι ρηθείσες διατάξεις της Σύμβασης ΔΘ αποτελούν εθιμικό διεθνές δίκαιο, άρα δεσμεύουν και μη συμβαλλόμενα σε αυτήν κράτη, όπως η Τουρκία.

   Πέραν των διατάξεων συμβατικού και εθιμικού δικαίου, η διεθνής νομολογία έχει αποφανθεί για το θέμα της εξερεύνησης υδρογονανθράκων. Συγκεκριμένα, το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης της Χάγης, στην υπόθεση για την Υφαλοκρηπίδα του Αιγαίου (Ελλάδα εναντίον Τουρκίας), είχε αναφέρει πως οι σεισμικές έρευνες για φυσικούς πόρους στην υφαλοκρηπίδα χωρίς τη συναίνεση του παράκτιου κράτους εγείρουν το θέμα παραβίασης του αποκλειστικού δικαιώματος του παράκτιου κράτους για έρευνα (Διάταγμα 11ης Σεπτεμβρίου 1976, παρ. 31).

   Τούτων δοθέντων, καθίσταται αντιληπτό πως δηλώσεις που γίνονται χωρίς να λαμβάνεται υπ’ όψιν το Διεθνές Δίκαιο -είτε σκοπίμως είτε ένεκα άγνοιας- οδηγούν σε στρεβλώσεις. Η Κυπριακή Δημοκρατία απολαμβάνει αποκλειστικών κυριαρχικών δικαιωμάτων σε σχέση με την εξερεύνηση των μη ζώντων πόρων στην υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ της και οι ενέργειες του “Barbaros” συνιστούσαν ξεκάθαρη παραβίαση των δικαιωμάτων αυτών τόσο από πλευράς Διεθνούς Δικαίου όσο και εγχώριας νομοθεσίας της Δημοκρατίας. Τέτοιες δηλώσεις, όπως του κ. Άιντα, συμβάλλουν στο να αντιληφθούμε ότι η επιδίωξη πολιτικών σκοπών χωρίς να τηρούνται οι κανόνες που η διεθνής κοινότητα έθεσε για να ρυθμίσει τις διακρατικές σχέσεις, θα οδηγεί πάντοτε σε ανωμαλίες και συγκρούσεις.

Leave a Reply